“We kunnen niet toestaan dat de EU-ruimte wordt omgezet in een feodaal middeleeuws Europa.” Zo sloot Andrii Pyshnyy, het hoofd van de Nationale Bank van Oekraïne, de brieven die hij naar Europese topfunctionarissen stuurde over het willekeurige optreden van de Hongaarse autoriteiten (Europese Pravda heeft kopieën van deze documenten gezien).

Kiev lanceert in verschillende rechtsgebieden tegelijk een juridische en politieke strijd tegen het regime van premier Viktor Orbán.

Op 5 maart werden twee Oekraïense voertuigen van de staatsbedrijf Oschadbank door een Hongaarse speciale dienst in beslag genomen omdat ze goud en 80 miljoen dollar in contanten vervoerden. De medewerkers die de zending begeleidden, werden ruim een dag geboeid gehouden. Hun werd de toegang tot een advocaat of een consul ontzegd, en uiteindelijk werden ze gedeporteerd, nadat ze ook waren beroofd, omdat hun telefoons en persoonlijk geld nooit werden teruggegeven.

Bovendien zijn de Hongaarse autoriteiten niet van plan het in beslag genomen geld en goud terug te geven.

Om hiervoor tenminste enige rechtsgrondslag te creëren, heeft het Hongaarse parlement met spoed een “individuele” wet aangenomen die de teruggave van de bezittingen aan Oekraïne verbiedt.

Ondertussen heeft de Hongaarse regering een eis gesteld: het in beslag genomen geld wordt alleen teruggegeven aan Oekraïne als Oekraïne de doorvoer van Russische olie naar Hongarije herstelt. Kiev heeft dit omschreven als “banditisme” en “staatsterrorisme”, maar de Hongaarse regering is doof voor dergelijke beschuldigingen.

Er zijn redenen achter deze drastische maatregelen van het team van Orbán.

Ten eerste staat er meer op het spel dan alleen olie. Orbán gebruikt het verhaal “Oekraïens goud” in zijn politieke strijd tegen zijn electorale rivaal, Péter Magyar. Hij beweert dat de Hongaarse oppositie wordt gefinancierd door een “Oekraïense militaire maffia”.

Ten tweede is er informatie die erop wijst dat het Kremlin betrokken is bij de acties van Hongarije.

Tegen deze achtergrond heeft Kiev geprobeerd publieke steun van Europa te krijgen, maar het mocht niet baten: de EU zwijgt opzettelijk.

Marteling, bedreigingen en andere “kleine schendingen”

De realiteit van wat er op 5 maart in Hongarije is gebeurd, is moeilijk te vatten. Ook Kiev zweeg aanvankelijk toen het nieuws begon binnen te druppelen.

Oschadbank realiseerde zich voor het eerst dat er iets mis was toen uit het automatische geolocatiesysteem bleek dat twee gepantserde geldtransportvoertuigen die via Hongarije contant geld naar Oekraïne vervoerden, plotseling hun route hadden gewijzigd, richting Boedapest, en stopte op het grondgebied van het Counterterrorism Centre van het land. Telefoontjes naar de medewerkers bleven onbeantwoord.

Tegelijkertijd negeerden de Hongaarse autoriteiten het dringende onderzoek van Oekraïense diplomaten. Dit liet er weinig twijfel over bestaan dat het om een bijzondere operatie ging. In de nacht van 5 op 6 maart legde Kiev een verklaring af over de inbeslagname van het geld en de Oekraïense gijzelaars door de Hongaarse staat.

De diplomatieke druk werd een dag lang volgehouden. Vervolgens brachten de Hongaren, zonder Oekraïne officieel op de hoogte te stellen, de gedetineerde Oekraïners tot aan de grens en lieten hen weten dat hen de toegang tot de EU voor drie jaar was ontzegd, en hen het land uitgezet.

Later werden details van hun detentie bekend die Oekraïne schokten.

De twee gepantserde voertuigen, die dat wel waren geweest regelmatig het transport van contant geld naar Oekraïne had de afgelopen jaren onder een officieel contract van Raiffeisen Bank International in Oostenrijk langs hun gebruikelijke route gereisd de Hongaarse kant was op de hoogte gebracht.

Tijdens een geplande stop bij een benzinestation aan de ringweg van Boedapest hebben de Oekraïners – die, in overeenstemming met de internationale regels, als ze ongewapend waren, werden – aangevallen door gewapende vertegenwoordigers van een Hongaarse speciale dienst. Volgens het Oekraïense ministerie van Buitenlandse Zaken hadden de speciale troepen dat zelfs gedaan granaatwerpers en machinegeweren.

Nog schokkender waren de details van de bankmedewerkers’ detentie. Volgens sommige rapporten werden ze meer dan een dag in de boeien gehouden en een groot deel van die tijd werden ze geblinddoekt, skimaskers werden rug aan voorkant erop gezet en stevig op hun ogen gedrukt). Een van de gedetineerden verloor het bewustzijn. Dergelijke detentieomstandigheden worden als gelijkwaardig aan foltering beschouwd.

Terwijl ze inbraken in de gepantserde voertuigen, vertelden de Hongaarse ‘terrorismebestrijdingsagenten’ ook aan ten minste twee Oekraïners dat ze Oekraïne nooit meer zouden zien en in Hongarije in de gevangenis zouden blijven.

Ten slotte werden ook de Oekraïners beroofd. Hun telefoons, geld en andere persoonlijke bezittingen werden niet aan hen teruggegeven toen ze werden gedeporteerd.

Het Russische kenmerk in de speciale operatie van Orbán

Er werden echter geen officiële aanklachten tegen de Oekraïners ingediend. Ze werden ondervraagd als “getuigen” van een onduidelijk misdrijf. Het verhoor werd, in strijd met de regels, niet in het Oekraïens maar in het Russisch gevoerd, en de Oekraïners moesten in het Russisch antwoorden.

Europese Pravda-bronnen zeggen dat een van de “Hongaren” die het verhoor uitvoerde Russisch sprak als een moedertaalspreker. Dit is geen sluitend bewijs dat hij Rus was, maar de mogelijkheid kan niet worden uitgesloten.

Er zijn in feite verschillende redenen om aan te nemen dat Russen bij de speciale operatie betrokken waren.

Het is bekend dat het partijverkiezingshoofdkwartier van Orbán samenwerkt met politieke strategen uit Moskou aangekomen in Hongarije onder diplomatieke dekking. Ze zijn lid van een Kremlin-team dat gespecialiseerd is in inmenging in buitenlandse verkiezingen, onder leiding van Sergey Kiriyenko, plaatsvervangend hoofd van de presidentiële regering van Vladimir Poetin.

Tot voor kort werkte dit team in Moldavië, waar ze onder meer een netwerk van bots bouwden om online discussies te beïnvloeden.

Het is veelzeggend dat Hongaarstalige berichten waarin verhalen werden gepromoot die gunstig waren voor Orbán over de inbeslagname van de geldtransportvoertuigen plotseling duizenden likes kregen van gebruikers die hun woonplaats Moldavië noemden. De “botboerderij” was eenvoudigweg verplaatst van Moldavië naar Hongarije, waardoor de inspanningen om nieuwe identiteiten voor de rekeningen te creëren werden bespaard. Deze anomalie werd opgemerkt door Hongaarse factcheckers, en de Russen zullen deze fout waarschijnlijk rechtzetten.

Maar Europese Pravda-bronnen zijn van mening dat de betrokkenheid van Rusland niet beperkt blijft tot internet.

Er wordt algemeen aangenomen dat het de Russen waren die de Hongaren op dat specifieke konvooi wezen, waartoe ook Hennadii Kuznetsov behoorde, een voormalige topfunctionaris van de veiligheidsdienst van Oekraïne werkt nu bij de veiligheidsdienst van Oschadbank. Zijn naam werd in Russische bronnen vermeld terwijl de gedetineerde Oekraïners nog achter de tralies zaten en hun namen nog niet openbaar waren gemaakt.

Niettemin is het de Hongaarse regering die de verantwoordelijkheid draagt voor deze operatie.

Het lijdt geen twijfel dat het persoonlijk werd goedgekeurd door premier Viktor Orbán. Interessant is dat slechts een halve dag voor de aanval op het Oekraïense konvooi, Orbán bezocht persoonlijk het centrum voor terrorismebestrijding dat zou later beslag leggen op de gepantserde voertuigen.

Dit bezoek gaf politieke goedkeuring aan de agenten, die begrepen dat het aanvallen van gepantserde geldtransportvoertuigen met zwaailichten en het inbreken in bankkluizen duidelijk illegaal was.

Waarom moest Orbán dit doen?

Wat is het doel van zo’n flagrante en duidelijke schending van alle regels? Wat heeft Orbán te winnen? Is dit alles eigenlijk alleen maar om chantage Oekraïne over het heropenen van de oliepijpleiding?

Het ware doel van de speciale operatie is politiek. Op 12 april zullen er verkiezingen worden gehouden die zouden kunnen resulteren in een regeringswisseling in Hongarije.

Mediakanalen die loyaal zijn aan de regering hebben beweerd dat het in beslag genomen geld mogelijk bedoeld was om oppositieleider Péter Magyar en zijn Tisza-partij te financieren.

Er is geen bewijs om deze beschuldigingen te ondersteunen, en er zijn documenten die ze daadwerkelijk tegenspreken. Niettemin heeft het Hongaarse parlement dringend een wet aangenomen bepalen dat de staat het recht heeft om het geld en de waardevolle spullen van de twee specifieke Oekraïense voertuigen in beslag te nemen en deze gedurende ten minste 60 dagen vast te houden, terwijl hij controleert of het geld bedoeld was om de Hongaarse oppositie te financieren.

Dit moet de eerste keer in de geschiedenis zijn dat er puur voor twee specifieke voertuigen een wet wordt aangenomen.

Waarom is dit zo belangrijk voor Orbán? De uitleg is simpel: het financieren van een politieke partij uit het buitenland wordt beschouwd als een uiterst ernstige schending van de kieswet –, die er zelfs mogelijk toe zou kunnen leiden dat een partij uit de verkiezingsrace wordt verwijderd.

Ondanks dat het niet onderbouwd was, werd deze beschuldiging al snel een centraal element van de propagandacampagne van Orbán. Pogingen om dit verhaal te promoten worden naar verluidt bijgestaan door een team van het Kremlin, wiens activiteiten zijn bevestigd door de Financial Times.

Het is onwaarschijnlijk dat deze beschuldigingen ooit een rechtbank zullen bereiken. De kansen om deze bewering te bewijzen zijn vrijwel nul, zelfs binnen het Hongaarse rechtssysteem. Maar bij informatieoorlogvoering is het vaak genoeg om alleen maar de beschuldiging te uiten.

Het stilzwijgen van Europa en de reactie van Oekraïne

Toen de Europese Pravda Volodymyr Zelenskyy vroeg naar zijn verwachtingen van de westerse partners van Oekraïne in deze situatie, antwoordde hij: “Ik heb hierover met velen van hen gesproken, en ik zal publiekelijk herhalen wat ik tegen hen heb gezegd: vandaag moet Europa één ding doen – niet zwijgen.”

Toch is de EU stil gebleven.

De Europese Commissie en andere EU-organen hebben geen directe invloed op de inlichtingendiensten van de lidstaten. Volgens de Europese wetgeving valt dit gebied onder de exclusieve nationale bevoegdheid.

In zijn aanval op Oekraïne is Orbán echter zo ver gegaan dat de EU heeft nu redenen om in te grijpen. Kiev heeft zelfs voorgesteld hoe dit gedaan zou kunnen worden.

Maandag heeft Andrii Pyshnyy, hoofd van de Nationale Bank van Oekraïne, officiële brieven verzonden aan verschillende Europese leiders: zijn Oostenrijkse tegenhanger Martin Kocher; Christine Lagarde, president van de Europese Centrale Bank; Kaja Kallas, de topdiplomaat van de EU; en John Berrigan, directeur‑-generaal Financiële Stabiliteit, Financiële Diensten en Kapitaalmarktenunie van de Europese Commissie. De Europese Pravda heeft kopieën van deze documenten gezien.

In de brieven waarschuwt Pyshnyy de Europeanen dat hun passiviteit en stilzwijgen, in een situatie waarin een lidstaat het banditisme effectief ondersteunt door zijn eigen speciale diensten, dramatische gevolgen kunnen hebben voor de hele EU.

“We kunnen niet toestaan dat de EU-ruimte wordt omgezet in een feodaal middeleeuws Europa”, schrijft hij.

In zijn brief aan Lagarde merkt Pyshnyy ook op dat dergelijke flagrante schendingen extra reputatierisico’s met zich meebrengen voor de ontwikkeling van de interne markt van de EU en plannen om de euro te versterken kunnen bemoeilijken.

Hij schrijft aan de Europese Commissie en vraagt haar om als onafhankelijke derde partij op te treden om alle omstandigheden van het incident objectief en onpartijdig op te helderen, en garandeert dat Oekraïne alle noodzakelijke informatie zal verstrekken. Hij benadrukt dat ook “de institutionele capaciteit en reputatie van de hele EU” staat op het spel.

In de brief staat ook:

“Dergelijke grove schendingen van gevestigde praktijken van internationale samenwerking in de banksector zijn in wezen een politiek gemotiveerde manipulatie van de EU-regels ter bestrijding van het witwassen van geld. Dit creëert direct extra reputatierisico’s voor de ontwikkeling van de interne markt van de EU en ondermijnt het vertrouwen in de Europese nalevingsprocedures.”

Ondanks de argumenten van Kiev heeft Brussel niet de moed gevonden om in actie te komen.

De Europese Commissie bevestigde alleen maar dat dit het geval was de brief ontvangen van het hoofd van de Nationale Bank van Oekraïne. Toen de Europese Pravda contact opnam met de persdienst van de Europese Centrale Bank, kostte het enige tijd om haar antwoord te overwegen, en antwoordde later kort: “We hebben hier voorlopig geen commentaar op, en we nemen contact met u op als we meer updates over deze kwestie hebben.”

Deze aarzeling van de kant van de EU-instellingen houdt mogelijk verband met het feit dat Brussel eerder had besloten alles op te schorten kritiek op Orbán tot de verkiezingen om de anti-Europese propaganda van de Hongaarse regeringspartij niet aan te wakkeren.

Maar de acties van Hongarije hebben nu een grens overschreden. De EU zou moeten reageren.

Ongeacht wat de EU doet, Oekraïne bereidt zich voor op een juridische strijd. Kiev zal de duidelijk illegale acties van de Hongaarse autoriteiten met betrekking tot de gedetineerde Oekraïners aanvechten. Het is vrijwel zeker dat we een rechtszaak zullen zien die door de Oekraïense staat of het staatsbedrijf Oschadbank bij Europese rechtbanken wordt aangespannen.

Er kan ook met zekerheid worden gezegd dat Orbán de $80 miljoen die de Hongaarse autoriteiten in beslag hebben genomen niet vóór de verkiezingsdag zal teruggeven, omdat dit zou betekenen dat hij zou toegeven dat de acties van Hongarije ongegrond waren.

Voorlopig doet het Hongaarse regime, samen met zijn Russische adviseurs, alles in het werk. Door gepantserde bankvoertuigen aan te vallen heeft Orbán aangetoond bereid te zijn ongekende linies te overschrijden.

Misschien zien we vóór de verkiezingen nog nieuwe rode lijnen overschreden –-lijnen die vandaag de dag nog steeds onaantastbaar lijken.

========================